پیشگیری از پای دیابتی در پاپزشکی | راهنمای کامل جلوگیری از زخم پای دیابتی قبل از ایجاد آن

پیشگیری از پای دیابتی یکی از مهم‌ترین اقدامات در حوزه پاپزشکی و مراقبت‌های تخصصی پا است. بسیاری از بیماران دیابتی زمانی به کلینیک مراجعه می‌کنند که زخم ایجاد شده و درمان دشوار، زمان‌بر و پرهزینه شده است. در حالی‌که با یک برنامه منظم پیشگیری، می‌توان از ایجاد زخم پای دیابتی جلوگیری کرد.

در این مقاله به‌صورت جامع بررسی می‌کنیم که قبل از ایجاد زخم، چه اقداماتی باید انجام شود، نقش پاپزشک چیست، چه بیمارانی پرخطر هستند و چگونه می‌توان احتمال قطع عضو را به حداقل رساند.

پای دیابتی چیست و چرا پیشگیری اهمیت دارد؟

پای دیابتی عارضه‌ای ناشی از دیابت است که به دلیل نوروپاتی محیطی (آسیب عصبی)، کاهش خون‌رسانی و ضعف سیستم ایمنی ایجاد می‌شود. وقتی بیمار حس درد را از دست می‌دهد، فشار یا زخم‌های کوچک را متوجه نمی‌شود و همین مسئله باعث ایجاد زخم‌های عمیق می‌شود.

طبق گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت و انجمن دیابت، درصد قابل توجهی از قطع عضوها در بیماران دیابتی، با پیشگیری صحیح قابل جلوگیری است.

بنابراین اصل مهم در پاپزشکی این است:
قبل از ایجاد زخم اقدام کنیم، نه بعد از آن.

عوامل اصلی ایجاد زخم پای دیابتی

برای پیشگیری زخم پای دیابتی، ابتدا باید علت‌ها را بشناسیم:

• نوروپاتی محیطی (کاهش حس محافظتی)

• فشار بیش از حد روی نقاط خاص پا

• کفش نامناسب

• پینه و کالوس ضخیم

• تغییر شکل انگشتان

• خشکی و ترک پوست

• کنترل نامناسب قند خون

• بیماری عروق محیطی

پاپزشک باید تمام این عوامل را قبل از ایجاد زخم شناسایی و مدیریت کند.

ارزیابی اولیه پای دیابتی در کلینیک پاپزشکی

اولین و مهم‌ترین قدم در پیشگیری، معاینه کامل پا است.

بررسی حس محافظتی

استفاده از مونوفیلامان ۱۰ گرمی برای تشخیص نوروپاتی ضروری است. اگر بیمار حس فشار را در چند نقطه احساس نکند، در گروه پرخطر قرار می‌گیرد.

ارزیابی خون‌رسانی

بررسی نبض‌های دورسالیس پدیس و تیبیال خلفی اهمیت دارد. در صورت شک به کاهش خون‌رسانی، ارجاع به پزشک ضروری است.

بررسی دفورمیتی‌ها

• انگشت چکشی

• هالوکس والگوس

• برجستگی‌های استخوانی

• کف پای صاف یا گود

این تغییر شکل‌ها باعث افزایش فشار موضعی می‌شوند.

بررسی پوست

خشکی، ترک پاشنه، قرمزی، تاول، پینه و تغییر رنگ باید ثبت شوند.